Profilaktyka


Epidemiologia

Palenie tytoniu jest chorobą przewlekłą opisaną w Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych pod numerem F17. W Polsce palenie tytoniu jest szeroko rozpowszechnione, znacząco wpływając na jakość i długość życia. Codziennie pali ok. 9 milionów dorosłych Polaków, w tym ok. 40% mężczyzn i 20% kobiet. Najczęściej Polacy w średnim wieku (między 30 a 50 r. ż.), mieszkańcy dużych miast, w tym Warszawy, gdzie kobiety palą równie często, jak mężczyźni. W szczególności osobami palącymi są: nisko wykształceni, pochodzący z biedniejszych warstw społecznych lub bezrobotni. To oni najczęściej ponoszą zdrowotne i społeczno-ekonomiczne koszty palenia i wymagają specjalistycznego i refundowanego leczenia uzależnienia od tytoniu. Polacy palą także dużo (mężczyźni -20 papierosów / dzień, kobiety -15), długo (średnio 20 lat) i wcześnie rozpoczynają palenie (chłopcy w 10-12 r. ż., dziewczęta ok. 16 r. ż.). Około 50% palaczy posiada symptomy uzależnienia od tytoniu, a 15% uzależnionych jest biologicznie od nikotyny.
Związane z paleniem objawy chorobowe i zgony występują zwykle po długim okresie bezobjawowym. Skala i niekorzystne wzory palenia tytoniu w Polsce doprowadziły do epidemii chorób odtytoniowych i pogorszenia się stanu zdrowia społeczeństwa polskiego. Umieralność na nowotwory płuca, chorobę występującą prawie wyłącznie u palaczy tytoniu, jest w Polsce na jednym z najwyższych poziomów na świecie, przede wszystkim u mężczyzn w średnim wieku. Szacunki epidemiologiczne wskazują, Se w populacji mężczyzn w wieku 35-69 lat około 60% zgonów na wszystkie nowotwory złośliwe, 40% zgonów na choroby układu krążenia, 70% zgonów na schorzenia układu oddechowego i 20% zgonów na inne schorzenia, np. układu pokarmowego jest związane w Polsce z paleniem tytoniu. Łącznie, palenie jest odpowiedzialne za ok. 40% przedwczesnych zgonów w populacji mężczyzn, a corocznie z powodu schorzeń odtytoniowych umiera przedwcześnie ok. 50 tys. Polaków. Obecnie tylko u około 17% chorych wykrywany jest wcześnie rak płuca.


Cel programu

Celem programu jest zmniejszenie zachorowalności na schorzenia odtytoniowe, poprawa świadomości w zakresie szkodliwości palenia oraz metod zapobiegania i leczenia uzależnienia od tytoniu oraz poprawa dostępności do specjalistycznego leczenia uzależnienia od tytoniu w szczególności dla osób obciążonych chorobami układu krążenia, układu oddechowego i nowotworowymi a w konsekwencji zmniejszenie kosztów leczenia chorób odtytoniowych.


Populacja, do której skierowany jest program

Program jest skierowany do osób w wieku 55 – 65 lat wypalających codziennie 20 papierosów przez ostatnie 20 lat ( tzw. 20 paczkolat ).
Program dotyczy mieszkańców województwa wielkopolskiego. Czas trwania programu: 5 lat. Szacowana liczba osób objętych programem: około 5 000 rocznie (łącznie 25 000).


Realizacja programu.

Program będzie realizowany przez koordynatora programu wyłonionego w drodze konkursu ofert ogłoszonego przez Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego oraz przez placówki służby zdrowia posiadające na wyposażeniu tomograf komputerowy. Szczegóły realizacji przedstawia załączony algorytm programu. Centrum koordynacyjne po otrzymaniu drogą elektroniczną materiałów z pracowni tomografii będzie dokładnie je analizować i systematyzować oraz natychmiast reagować na wszelkie wątpliwe wyniki. W takich przypadkach pacjent będzie poddawany rozszerzonej diagnostyce i bez zbędnej zwłoki poddany specjalistycznemu i kompleksowemu leczeniu.


Zakładane rezultaty.

Wysoko specjalistyczna diagnostyka zastosowana w programie pozwoli na nieporównywalne dotąd wczesne wykrywanie schorzeń płuc a zatem możliwość wczesnego podjęcia właściwego leczenia. Nie bez znaczenia jest także komfort psychiczny pacjenta a także wymiar ekonomicznego rachunku kosztów leczenia zmian wcześnie wykrytych.


Koszty programu.

W 2009 roku zaplanowane są środki na realizację programu w wysokości 800 000 zł. W latach 2010 i następnych planuje się zarezerwowanie środków na podobnym poziomie.


Wskaźniki monitorowania oczekiwanych efektów:

  • liczba osób zaproszonych do udziału w programie przez lekarzy POZ,
  • liczba osób, u których wykonano tomografii komputerowej klatki piersiowej,
  • liczba osób, u których wynik badania był ujemny,
  • liczba osób, u których wynik badania był pozytywny,
  • liczba osób skierowanych na dalszą diagnostykę/leczenie.

Wymagania wobec koordynatora programu.

Koordynator programu zobowiązany jest do:
  • zorganizowania i prowadzenia Centrum Koordynacyjnego (zabezpieczenie sprzętu
  • komputerowego, oprogramowania, oraz osób niezbędnych do obsługi programu i prowadzenia statystyki),
  • wykonanie badań tomografii klatki piersiowej,
  • wyłonienia podwykonawców do badań tomografii klatki piersiowej,
  • zbierania, opracowywania i przetwarzania danych na potrzeby programu,
  • nawiązanie współpracy z lekarzami POZ w zakresie kierowania pacjentów na badania,
  • przygotowania oraz wydruku materiałów informacyjnych, druków itp. (przy współpracy z Departamentem Ochrony Zdrowia i Przeciwdziałania Uzależnieniom Województwa Wielkopolskiego
  • przeprowadzenia akcji promocyjnej programu,
  • uzyskania zgody od osób objętych programem na przetwarzanie danych osobowych niezbędnych dla potrzeb realizacji i monitorowania programu.

Kwalifikacje personelu:
  • lekarze-lekarz specjalista chorób płuc, pulmonolog, radiolog, onkolog kliniczny.

Wyposażenie w sprzęt i aparaturę
  • medyczną:
  • pracownia tomografii komputerowej.

Podstawy prawne.
  • ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.),
  • ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.).